Aile nedir?

Ana baba ve çocuklarının meydana getirdiği en küçük topluluktur. Toplumun temeli olan aileyi kuran iki temel öğe, erkekle kadındır. Aile, gerek kanun yapıcılar, gerek din kurallarını koyanlar tarafından, çağların ve toplumların ihtiyaçlarına göre farklı şekillerde ele alınmıştır. Türlü aile tipleri arasında en tanınmışları şunlardır:

1. Kadının aynı zamanda birkaç erkekle evlenmesine dayanan aile (Polyandria). Bugün bu tip evlenmelere Tibet civarında rastlanır.
2. Erkeğin aynı zamanda birçok kadınla evlenmesine dayanan aile (Polygamia). Buna Müslüman ulusların çoğunda ve Amerika’daki Mormon'lar arasında rastlanır.
3. Erkeğin tek kadınla evlenmesine dayanan aile (Monogamia). Bu tip evlenmeler bütün uygar ülkelerdeki evlenmelerdir. Kadına en çok hak ve bağımsızlık sağlayan aile şeklidir.

Aile, evlilik ve kan bağına dayanan; anne, baba, çocuklardan oluşan en küçük sosyal gruptur. Toplum, ailelerden oluşur. Bu nedenle, aile toplumun temeli olarak kabul edilir.Sevgi, saygı, gelenek ve görenek gibi değerler öncelikle ailede kazanılır. Aile; inançların, ahlaki davranışların, yardımlaşma, dayanışma ve paylaşma gibi değerlerin öğrenildiği yerdir. Aile kurumunun en önemli niteliği, sevgi odaklı bir ilişkiler dünyası olmasıdır. Bu yönüyle aile, bireyleri sevgi ve şefkatle toplumsal hayata hazırlayan bir okuldur.

Aile bireylerinin huzurlu bir ortamda iyi yetişmesi, toplum için de hayati önem taşır. Çünkü ailenin huzuru ve mutluluğu, toplumun huzur ve mutluluğu demektir. Aile yapısının sağlıklı bir şekilde devam etmesi için aile bireylerinin davranışları çok önemlidir. Öncelikle ailede huzur, mutluluk ve güven ortamının oluşması gerekir. Bu da ancak aile bireylerinin büyüklerine karşı saygı, küçüklerine karşı ise sevgiyle davrandıkları bir ortamda gerçekleşir.

Çekirdek aile

Aile denince genellikle bir evde oturan anne ve baba ile, varsa onların evlenmemiş çocukları anlaşılır. Bu tip aileye “çekirdek aile” denir. Çağdaş toplumlarda, yenievlenen çiftler genellikle baba evinden ayrılarak yeni bir evde yaşamaya başlarlar. Bu tip ailelere çekirdek aile diyoruz.

Geniş aile

Anne, baba, kızlar, damatlar, oğullar, gelinler ve torunların aynı çatı altında yaşadığı ailelere geniş aile denir. Bu gelenek, tarıma dayalı geleneksel yapısını koruyan birçok toplumda bugün de sürmektedir. Bu tip aile günümüzde giderek azalmaktadır. Sanayileşmiş çağdaş toplumlarda, özellikle kentlerde geniş aileler yerini giderek küçük ailelere bırakmıştır.

aile

Hak ve sorumluluk bilincinin aile içinde gelişmesi, bu bilincin toplumda da yerleşmesini sağlar. Aileye önem veren dinimiz, bütün aile bireylerinin birbirlerine karşı olan hak ve sorumluluklarını yerine getirmelerini öğütlemiştir. İnsan haklarına saygı, hak ve sorumluluk bilinci öncelikle ailede öğrenilir. Aileler, çocuklarına değerlere saygı göstermeyi öğretirlerse toplumda huzur ve güven egemen olur. Anne ve babamız bizleri hiç karşılık beklemeden severler. Hastalandığımızda veya başımıza kötü bir şey geldiğinde bizden daha fazla üzülür ve acı çekerler.

Bizi geleceğe hazırlamak için hiçbir fedakarlıktan kaçınmazlar. Bizim elde edeceğimiz başarılar, bizden fazla onları sevindirir. Aile hayatının mutlu bir şekilde devamı için bizler de bu ortamı bozacak davranışlardan kaçınmalıyız. Sevgi ve saygı ortamını zedeleyecek söz ve davranışlardan uzak durmalıyız. Peygamberimiz bir hadisinde bu durumu şöyle ifade etmiştir: “Küçüklerimizi sevmeyen, büyüklerimize saygı göstermeyen bizden değildir.”

Evliliğe göre aile çeşitleri

Monogami: Evlilik bağının yalnızca bir erkek ile bir kadın arasında kurulabileceği tekeşli evlilik anlamına gelir. Bu tür evliliklere monogami denir.

Poligami: Bir erkek birden çok kadınla, bir kadın birden çok erkekle evlenebilir. Çokeşli bu tür evliliklere poligami denir. Bir erkeğin birden çok kadınla evliliğine poligini adı verilir. Bu tür evlilikte aynı evin içinde her kadının kendi çocuklarıyla birlikte oturduğu ayrı birimler oluşur. Bu geleneğe bazı Asya ve Afrika ülkelerinde, özellikle zenginler arasında yaygın olarak rastlanır. Buna karşılık bazı toplumlarda, örneğin Hindistan’daki Toda’lar ve Nayar’lar arasında kadınların birden çok erkekle evlenmesi olağandır. Buna da poliandri denir.

Otoriteye göre aile çeşitleri

Ataerkil aile: Otorite babaya aittir. Baba mutlak bir otoriteye (büyük yetkilere) sahiptir. Örneğin bütün mülkiyet babaya aittir. Akrabalık erkek soyundan geçer. Bu aile türü de kalabalık aile özelliğine sahiptir.

Anaerkil aile: Otoriteyi (erki) annenin büyük erkek kerdeşi kullanır. Akrabalık kadın soyundan geçer. Kalabalık aile özelliği gösterir.